علت اذان گفتن در گوش نوزاد چیست
خوب است بدانیم که گفتن اذان در گوش راست نوزاد و اقامه در گوش چپ او سنتی است که پیامبر (ص) آن را انجام میدادند و این کار را به پیروانشان نیز سفارش میکردند.
تربیت کودک کار پیچیدهای است که زمینه آن باید حتی قبل از تولد و نوزادی ایجاد شود. یعنی این طور نیست که وقتی کودک به دنیا آمد و چند ساله شد، تازه آداب اسلامی به او یاد داده شود. یکی از مواردی که زمینه تربیت صحیح اسلامی را در وجود کودک شکل میدهد، خواندن اذان و اقامه در گوش اوست.
در واقع خواندن اذان و اقامه در گوش نوزاد نه تنها پریشانی را از او دور میکند و آثار معنوی بسیار خوبی برای او به همراه دارد بلکه باعث میشود کودک با مفاهیم اعتقادی و مذهبی آشنا شود و به مرور زمان علاقه و انس بیشتری با این مفاهیم برقرار کند.
سوالی که ممکن است برای بعضی افراد پیش بیاید این است که:
ریشه گفتن اذان در گوش نوزاد به کجا بر میگردد آیا ائمه در این مورد توصیه کردن یا نه؟ چه منابع و کتابی در این مورد داریم؟
مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی به این سؤال این گونه جواب میدهد که؛ اتفاقاً گفتن اذان و اقامه در گوش نوزاد، سنت مستحب و مؤکد و مورد عمل و نیز توصیه فراوان پیامبر گرامی اسلام صلوات الله علیه و امامان معصوم سلام الله علیهم اجمعین به مسلمانان و شیعیان است که هنگام تولد نوزاد (چه پسر و چه دختر) در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگویند.
چند حدیث در مورد اذان گفتن در گوش نوزاد
پیامبر گرامی اسلام صلوات الله علیه فرمود:
“من ولد له مولود فلیؤذن فی أذنه الیمنی بأذان الصّلاة و لیقم فی الیسری فإنّها عصمة من الشّیطان الرجیم”. (1) اگر برای کسی فرزندی به دنیا آید، باید در گوش راستش چون اذان نماز، اذان گوید و در گوش چپش اقامه گوید، چون که آن پناهی از شیطان رانده شده است.
عین همین حدیث از امام باقر سلام الله علیه از قول رسول خدا صلوات الله علیه نقل شده است حضرت فرمود:
قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله: “من ولد له مولود فلیؤذّن فی اذنه الیمنی بأذان الصّلاة و لیقم فی الیسری فإنّ ذلک عصمة من الشّیطان الرّجیم و الإفزاع له”. (2) رسول خدا صلوات الله علیه فرمود: هر کس فرزندی برای او تولّد یافت باید در گوش راستش اذان نماز و در گوش چپش اقامه بگوید، که این سبب میشود کودک از شیطان رانده شده و از ترس او در امان باشد.
امام باقر سلام الله علیه فرمود:
إِذَا وُلِدَ لِأَحَدِکُمْ وَلَدٌ فَکَانَ یَوْمُ السَّابِعِ ………وَ لْیُؤَذِّنْ فِی أُذُنِهِ الْیُمْنَی وَ لْیُقِمْ فِی الْیُسْرَی
یعنی هنگامی که برای یکی از شما فرزندی به دنیا آمد، روز هفتم (البته بعد از انجام آدابی که در حدیث بیان شده است) در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگویید. (3)
رسول گرامی اسلام صلوات الله در وصیتی به مولای متقیان سلام الله علیه فرمود:
ای علی! چون پسری یا دختری برایت متولّد شد، در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه بگو که شیطان هرگز به او آسیبی نرساند. (4)
الإمام علیّ علیه السلام: لَمّا حَضَرَت وِلادَةُ فاطِمَةَ علیهاالسلام، قال رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهلِأَسماءَ بِنتِ عُمَیسٍ و اُمِّ سَلَمَةَ: اِحضَراها، فإِذا وَقَعَ وَلَدُها واستَهَلَّ فَأَذِّنا فی اُذُنِهِ الیُمنی و أَقِیما فی اُذُنِهِ الیُسری؛ فَإِنَّهُ لا یُفعَلُ ذلِکَ بِمِثلِهِ إلاّ عُصِمَ مِنَ الشَّیطانِ، و لا تُحدِثا شَیئا حَتّی آتِیَکُما.
فَلَمَّا وَلَدَت فَعَلَتا ذلِکَ، فَأتاهُ النَّبِیُ صلی الله علیه و آلهفَسَرَّهُ وَ لَبَّأهُ حدیث بِریقِهِ، و قالَ: اللّهُمَّ إنِّی اُعیذُهُ بِکَ و وُلدَهُ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ.
وقتی زمان زایمان فاطمه سلام اللّه علیها فرا رسید، پیامبر خدا به اسماء بنت عمیس و امّ سلمه فرمود: «در کنارش باشید. وقتی فرزندش به دنیا آمد و گریست، در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگویید؛ چرا که هر جا همانند این کار انجام شده، نوزاد از شیطان در امان مانده است و هیچ نکنید تا من بیایم».
وقتی فاطمه علیهاالسلام [او را] به دنیا آورد، آنان همین کار را کردند سپس، پیامبر خدا آمد و ناف او را بُرید و نخستین خوراک را با آب دهانش به او داد و گفت: «خداوندا! من او را و فرزندان او را از شرّ شیطان رانده شده، در پناه تو قرار میدهم». (5)
رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم:
یا علیُّ، إذا وُلِدَ لکَ غُلامٌ أو جاریةٌ فأذِّنْ فی اُذنِه الُیمنی وأقِمْ فی الیُسری؛ فإنّه لا یَضُرُّهُ الشّیطانُ أبدا.
یا علی! هرگاه پسری یا دختری برایت به دنیا آمد در گوش راست او اذان بگو و در گوش چپش اقامه؛ در این صورتشیطان هرگز به او گزندی نمیرساند.(6)
الإمام الصادق علیهالسلام
– فیما یُفعَلُ بِالمَولودِ إذا وُلِدَ: مُرُوا القابِلَةَ أو بَعضَ مَن یَلیهِ أن تُقیمَ الصَّلاةَ فی اُذُنِهِ الیُمنی؛ فَلا یُصیبَهُ لَمَمٌ ولا تابِعَةٌ أبَداً.
– در باره آنچه باید پس از زاده شدن کودک برایش انجام داد: به ماما یا یکی از دیگر کسانی که نزدیک کودک است، بگویید در گوش راست او «اقامه» بگوید تا در نتیجه، هیچگاه به دیوانگی و جن زدگی گرفتار نیاید. (7)
الکافی عن أبی یحیی الرازی عن الإمام الصادق علیهالسلام:
إذا وُلِدَ لَکُمُ المَولودُ، أیُّ شَیءٍ تَصنَعونَ بِهِ؟
قُلتُ: لا أدری ما نَصنَعُ بِهِ.
قالَ: خُذ عَدَسَةَ جاوَشیرَ فَدُفهُ بِماءٍ، ثُمَّ قَطِّر فی أنفِهِ فِی المِنخَرِ الأَیمَنِ قَطرَتَینِ، وفِی الأَیسَرِ قَطرَةً واحِدَةً، وأذِّن فی اُذُنِهِ الیُمنی وأقِم فِی الیُسری، تَفعَلُ بِهِ ذلِکَ قَبلَ أن تُقطَعَ سُرَّتُهُ؛ فَإِنَّهُ لا یَفزَعُ أبَداً ولا تُصیبُهُ اُمُّ الصِّبیانِ.
الکافی- به نقل از ابو یحیی رازی: امام صادق علیهالسلام فرمود: «چون کودکتان زاده شود، با او چه میکنید؟»
گفتم: نمیدانم چه کنیم.
فرمود: «به اندازه یک عدس، گاوْشیر بردار و آن را در آب، حل کن. سپس، از آن، دو قطره در سوراخ راست بینی و یک قطره در سوراخ چپ بینی وی بچکان و در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگوی. این کار، پیش از آن که ناف نوزاد را ببُرند، برایش انجام شود؛ چرا که در این صورت، هرگز پریشانی نبیند و به اُمّ صِبیان مبتلا نشود.
منابع:
- خرمشاهی بهاء الدین و انصاری مسعود؛ پیام پیامبر، متن عربی، انتشارات منفرد، تهران، سال 1376 ه.ش، چاپ اول، ص 866
- صابری یزدی علی رضا و انصاری محلاتی محمدرضا، ترجمه الحکم الزاهرة، قم، انتشارات مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، سال 1375 ه.ش، چاپ دوم، ص 444.
- طبرسی شیخ حسن، مکارم الأخلاق، قم، انتشارات رضی، سال 1370 ه.ش، چاپ چهارم، ص 229.
- حسن زاده صادق، ترجمه تحف العقول، قم، انتشارات آل علی علیه السلام، سال 1382 ه.ش، چاپ اول، ص 25.
- کتابخانه احادیث شیعه.
- تحف العقول: 13 منتخب میزان الحکمة: 18
- الکافی، جلد 6، صفحه 23، حدیث 2 عن حفص الکناسی دانش نامه احادیث پزشکی: 1 / 676
