کوتاهی طول سرویکس (دهانه رحم)؛ علل، علائم، تشخیص و درمان آن

دهانه رحم در انتهای رحم قرار دارد و رحم و مهبل را به هم وصل می‌کند. زمانی که شما باردار نیستید طول دهانه رحم به‌طور متوسط حدود 25 میلی‌متر و بسته است. در دوران بارداری طول دهانه رحم بیشتر می‌شود تا حاشیه امن بیشتری برای کودک در فضای خارجی بدن ایجاد گردد. طبق یک تحقیق میانگین طول دهانه رحم در هفته 8 بارداری حدود 41 میلی‌متر بوده است. با پیشرفت بارداری دهانه رحم برای آماده‌سازی شرایط زایمان دوباره کوتاه می‌شود. درواقع این کوتاه شدن، باز و نازک شدن دهانه رحم می‌باشد تا به نوزاد اجازه عبور از کانال زایمان داده شود.

عوارض احتمالی کوتاه شدن طول سرویکس در بارداری

اگر در اوایل بارداری طول دهانه رحم (سرویکس) کوتاه‌تر از حد طبیعی باشد با پیشرفت بارداری به‌مرور کوتاه‌تر نیز می‌گردد و احتمال زایمان زودرس را افزایش می‌دهد، حتی ممکن است منجر به سقط‌جنین شود. محققان یافته‌اند زنانی که طول دهانه رحم آن‌ها در هفته 23 بارداری 15 میلی‌متر یا کمتر باشد، به‌احتمال‌زیاد در هفته 32 بارداری یا حتی زودتر زایمان می‌کنند. درنتیجه طول دهانه رحم می‌تواند یک روش برای پیش‌بینی زایمان زودرس باشد. ازآنجاکه هدف این است که تا جای ممکن جنین در شکم مادر بماند پس تشخیص کوتاهی دهانه رحم و درمان به‌موقع آن اهمیت فراوانی دارد.

علل کوتاهی دهانه رحم

علت کوتاهی طول سرویکس چیست؟

علت اصلی کوتاه شدن دهانه رحم، نارسایی دهانه رحم می‌باشد که به آن بی‌کفایتی دهانه رحم نیز گفته می‌شود. این موضوع می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

• تروما در ناحیه دهانه رحم (مانند یک عمل جراحی ازجمله کورتاژ که البته موضوع نادری است)
• آسیب به دهانه رحم حین یک زایمان سخت
• پارگی دهانه رحم

نارسایی دهانه رحم علاوه بر موارد ذکرشده ممکن است یک مشکل مادرزادی باشد. برخی عوامل هستند که می‌توانند احتمال کوتاه شدن دهانه رحم را افزایش دهند، ازجمله:

• سابقه سقط‌جنین در سه ماهه دوم بارداری (کوتاهی دهانه رحم می‌تواند یکی از علل اصلی این امر باشد)
• سابقه زایمان زودرس قبل از 37 هفته

اگر این علائم را داشتید پزشک اندازه‌گیری طول دهانه رحم شما را بخشی از نظارت دائمی قرار می‌دهد.

علائم کوتاه شدن دهانه رحم

نارسایی دهانه رحم ممکن است با علائم زیر همراه باشد:

• کوفتگی غیرطبیعی
• احساس درد یا فشار در لگن
• خونریزی خفیف
• کمردرد
• تغییر در ترشحات واژن

تشخیص کوتاهی دهانه رحم

اگر شما در معرض خطر کوتاهی دهانه رحم قرار داشته باشید پزشک برای اندازه‌گیری دقیق‌تر طول دهانه رحم سونوگرافی واژینال انجام می‌دهد. اگر در گذشته دچار کوتاهی دهانه رحم شده‌اید و یا سابقه زایمان زودرس داشته‌اید پزشک در شروع سه ماهه دوم یا حدود هفته 12 تا 14 بارداری طول دهانه رحم را اندازه‌گیری می‌کند. اگر طول دهانه رحم شما در این زمان کمتر از 25 میلی‌متر باشد پزشک تشخیص کوتاهی دهانه رحم می‌دهد.

درمان کوتاهی دهانه رحم

به‌محض اطلاع پزشک از نارسایی دهانه رحم باید درمان آغاز شود که تا حد امکان بتوان به تأخیر انداختن زایمان کمک کرد. برای این موضوع روش‌های مختلفی وجود دارد:

چگونه طول سرویکس را افزایش دهیم؟

سرکلاژ سرویکس

اگر سابقه کوتاهی دهانه رحم داشته‌اید و یا طول دهانه رحم شما کمتر از 25 میلی‌متر است برای جلوگیری از سقط‌جنین و حفظ کودک در رحم در ابتدای سه ماهه دوم بارداری سرکلاژ سرویکس توصیه می‌شود. سرکلاژ سرویکس به‌صورت دائمی نیست و در بازه 36 الی 38 هفته بارداری پزشک بخیه‌ها را باز می‌کند.

پروژسترون

اگر احتمال کوتاهی دهانه رحم در شما وجود داشته باشد پزشک پروژسترون (به‌صورت تزریقی و یا شیاف واژینال) تجویز می‌کند. پروژسترون احتمال زایمان زودرس را کاهش می‌دهد و جنین می‌تواند مدت طولانی‌تری در رحم بماند.

پساری

پساری یک روش جدید و جایگزین سرکلاژ و پروژسترون در نظر گرفته می‌شود. در این روش یک حلقه کوچک متناسب با دهانه رحم و برای بسته شدن آن در واژن قرار داده می‌شود و نیاز به هیچ‌گونه جراحی ندارد.

استراحت

درصورتی‌که دچار کوتاهی دهانه رحم هستید پزشک به شما استراحت را توصیه می‌کند. استراحت به معنی عدم انجام هرگونه فعالیتی ازجمله رابطه جنسی و فعالیت شدید می‌باشد. شما تنها برای دستشویی رفتن و غذا خوردن باید از جای خود بلند شوید. تحمل این شرایط می‌تواند سخت باشد اما این روش می‌تواند باعث تأخیر در زایمان شود.