اگر این ۵ کلمه را در پیامهایتان مینویسید، اعتماد به نفس پایینی دارید!
گاهی اعتمادبهنفس پایین با سکوت کردن یا خجالت کشیدن خودش را نشان نمیدهد؛ ممکن است در چند کلمه سادهای پنهان شده باشد که هر روز در پیامهایمان مینویسیم. کلماتی مثل «ببخشید»، «شاید» یا «هرچی تو بگی» در جای مناسب کاملاً طبیعی هستند، اما وقتی بدون نیاز و از روی عادت تکرار میشوند، ممکن است نشان دهند که بیش از اندازه نگران قضاوت دیگران هستیم.
این موضوع به این معنی نیست که با دیدن یک کلمه میتوان درباره شخصیت یا اعتمادبهنفس یک نفر قضاوت کرد. روانشناسان هم تأکید میکنند که ارتباط قاطعانه یعنی بیان روشن نیازها و نظرها، در حالی که احترام به طرف مقابل حفظ میشود. از طرف دیگر، عذرخواهی بیش از حد یا استفاده زیاد از عبارتهایی که پیام را ضعیف میکنند، میتواند روی برداشت دیگران از قاطعیت فرد اثر بگذارد.
پس اگر کنجکاوید بدانید اگر این ۵ کلمه را در پیامهایتان مینویسید، اعتماد به نفس پایینی دارید! به خود کلمات نگاه نکنید؛ ببینید چرا و در چه موقعیتی از آنها استفاده میکنید.
۱. «ببخشید»؛ وقتی حتی برای سؤال پرسیدن هم عذرخواهی میکنید
«ببخشید» خودش هیچ مشکلی ندارد. اتفاقاً وقتی واقعاً اشتباهی کردهایم، عذرخواهی صادقانه نشانه مسئولیتپذیری و احترام است. مسئله از جایی شروع میشود که برای سادهترین خواستهها هم خودمان را بدهکار احساس میکنیم:
«ببخشید که مزاحم شدم، میتونم یه چیزی بپرسم؟»
یا:
«ببخشید دوباره پیام دادم…»
در چنین شرایطی شاید واقعاً هیچ کار اشتباهی نکرده باشید. فقط میخواهید سؤال بپرسید، پیامی را پیگیری کنید یا درباره موضوعی صحبت کنید.
عذرخواهی مداوم میتواند به مرور پیام دیگری به مخاطب منتقل کند: «نکند حضور من مزاحمت باشد؟» پژوهشهای مرتبط با عذرخواهی نیز نشان دادهاند که عذرخواهی بیش از اندازه میتواند با برداشت کمتر از قاطعیت همراه باشد، هرچند افراد عذرخواه را همزمان ممکن است گرمتر و مراقبتر ارزیابی کنند.
بهجای «ببخشید» چه بنویسیم؟
اگر واقعاً اشتباهی نکردهاید، لازم نیست بابت حضور خودتان عذرخواهی کنید.
بهجای:
«ببخشید یه سؤال داشتم.»
بنویسید:
«یه سؤال داشتم، میتونم بپرسم؟»
یا بهجای:
«ببخشید که دوباره پیگیری میکنم.»
بنویسید:
«خواستم وضعیت این موضوع رو پیگیری کنم.»
تفاوت کوچک است، اما لحن پیام از «من مزاحم هستم» به «من یک درخواست مشخص دارم» تغییر میکند.
۲. «اگه اشکالی نداره»؛ وقتی قبل از درخواست، خودتان را عقب میکشید
این عبارت هم همیشه بد نیست. گاهی واقعاً لازم است شرایط طرف مقابل را در نظر بگیریم. اما اگر تقریباً قبل از هر درخواست بنویسید:
- «اگه اشکالی نداره میتونم یه چیزی بگم؟»
- «اگه اشکالی نداره فردا بیام؟»
- «اگه اشکالی نداره نظرم رو بگم؟»
ممکن است عادت کرده باشید قبل از بیان خواستهتان، از طرف مقابل اجازه بگیرید؛ حتی برای چیزی که درخواست کاملاً معمولی و محترمانهای است.
این الگو گاهی از ترس ناراحت کردن دیگران یا رد شدن میآید. در ارتباط قاطعانه قرار نیست بیادب یا طلبکار باشیم؛ کافی است خواستهمان را روشن بیان کنیم و به طرف مقابل هم حق انتخاب بدهیم. قاطعیت با پرخاشگری فرق دارد.
بهجای «اگه اشکالی نداره» چه بنویسیم؟
بهجای:
«اگه اشکالی نداره فردا درباره این موضوع صحبت کنیم؟»
میتوانید بنویسید:
«اگر فرصت داری، دوست دارم فردا درباره این موضوع صحبت کنیم.»
یا حتی سادهتر:
«میتونیم فردا درباره این موضوع صحبت کنیم؟»
هنوز محترمانه است، اما خودتان را کوچک نکردهاید.
۳. «شاید»؛ وقتی حتی نظر خودتان را هم با تردید بیان میکنید
«شاید» یکی از طبیعیترین کلمات زبان است و در بسیاری از جملهها باید از آن استفاده کرد. اگر واقعاً مطمئن نیستید، اتفاقاً گفتن «شاید» کاملاً درست است. مشکل زمانی ایجاد میشود که حتی وقتی نظر مشخصی دارید، برای کم کردن احتمال مخالفت، جمله را با تردید شروع میکنید:
«شاید بهتر باشه این کار رو انجام بدیم.»
«شاید بهتر باشه این فایل رو فردا بفرستم.»
اگر منظور واقعی شما این است که «به نظرم این روش بهتر است»، چرا باید آن را طوری بیان کنید که انگار خودتان هم به حرفتان اعتماد ندارید؟
در ارتباطات، استفاده از عبارتهای تضعیفکننده یا hedging میتواند قدرت پیام را کمتر کند؛ البته این عبارتها همیشه بد نیستند و گاهی برای نشان دادن عدم قطعیت یا ایجاد فضای گفتوگو مفیدند.
بهجای «شاید» چه بنویسیم؟
اگر واقعاً مطمئن نیستید:
«مطمئن نیستم، ولی به نظرم این گزینه بهتره.»
اگر نظر مشخصی دارید:
«به نظرم این گزینه بهتره.»
و اگر کاملاً مطمئن هستید:
«این گزینه انتخاب بهتریه.»
قرار نیست همه جملههایتان صددرصد قطعی باشند؛ هدف این است که میزان اطمینان در کلماتتان با میزان اطمینان واقعیتان هماهنگ باشد.
۴. «ممکنه اشتباه کنم»؛ وقتی قبل از حرف زدن، خودتان را بیاعتبار میکنید
این مورد کمی ظریفتر است. گاهی گفتن «ممکنه اشتباه کنم» نشانه تواضع و پذیرش احتمال خطاست. اتفاقاً هیچکس همهچیز را نمیداند و توانایی گفتن «نمیدانم» میتواند نشانه بلوغ فکری باشد. اما اگر قبل از بیشتر نظرهایتان بنویسید:
- «ممکنه اشتباه کنم، ولی…»
- «شاید من اشتباه میکنم…»
- «نمیدونم، شاید من درست متوجه نشدم…»
ممکن است به جای اینکه فقط احتمال خطا را بپذیرید، از همان ابتدا ارزش حرف خودتان را پایین بیاورید. مثلاً فرض کنید همکارتان از شما نظر میخواهد و شما واقعاً درباره موضوع تجربه دارید. به جای:
«ممکنه اشتباه کنم، ولی فکر کنم این روش جواب نده.»
میتوانید بگویید:
«به نظرم این روش احتمالاً جواب نمیده؛ چون قبلاً با این شرایط روبهرو شدیم.»
جمله دوم نه متکبرانه است و نه قطعیِ بیدلیل. فقط مسئولیت نظر خودتان را میپذیرید.
بهجای این عبارت چه بنویسیم؟
- «به نظرم…»
- «برداشت من اینه که…»
- «تجربه من میگه…»
- «من اینطور میبینمش…»
- «تا جایی که میدونم…»
و اگر واقعاً اطلاعات کافی ندارید، همان «نمیدانم» را بگویید. اعتمادبهنفس یعنی لازم نیست برای باهوش به نظر رسیدن، درباره چیزی که نمیدانید وانمود کنید مطمئن هستید.
۵. «هرچی تو بگی»؛ وقتی نظر خودتان را مرتب کنار میگذارید
این عبارت شاید از همه بیشتر به چشم نیاید، چون گاهی از روی محبت یا برای جلوگیری از بحث نوشته میشود:
«کجا بریم؟»
«هرچی تو بگی.»
«چی سفارش بدیم؟»
«فرقی نداره، هرچی تو بگی.»
یک بار گفتنش هیچ معنای خاصی ندارد. حتی گاهی واقعاً برایتان فرقی نمیکند. اما اگر تقریباً همیشه انتخاب را به دیگری واگذار میکنید، شاید بد نباشد از خودتان بپرسید: آیا واقعاً نظری ندارم یا از بیان نظر خودم میترسم؟
گاهی آدم برای اینکه مبادا انتخابش مورد انتقاد قرار بگیرد، ترجیح میدهد اصلاً انتخاب نکند. به این ترتیب اگر نتیجه خوب نبود، مسئولیت تصمیم هم متوجه او نیست.
بهجای «هرچی تو بگی» چه بنویسیم؟
لازم نیست همیشه تصمیم نهایی را شما بگیرید. فقط سهم خودتان را در تصمیمگیری مشخص کنید.
مثلاً: «من بین این دوتا، گزینه اول رو بیشتر دوست دارم. تو کدوم رو ترجیح میدی؟»
یا:
«برای من رستوران اول بهتره، ولی انتخاب نهایی با تو.»
این لحن هم انعطاف دارد و هم نشان میدهد نظر و ترجیح خودتان را پنهان نمیکنید.
آیا اعتمادبهنفس یعنی همیشه محکم و قطعی حرف زدن؟
پاسخ خیر است. آدمی که اعتمادبهنفس دارد قرار نیست در تمام پیامهایش بنویسد «قطعاً»، «حتماً» و «من درست میگویم». ممکن است یک فرد بااعتمادبهنفس بگوید:
- «نمیدونم.»
- «باید بیشتر بررسی کنم.»
- «ممکنه اشتباه کرده باشم.»
- «نظر تو چیه؟»
تفاوت در این است که این جملهها از آگاهی و صداقت میآیند، نه از ترس اینکه مبادا دیگران نظر او را نپسندند. قاطعیت یعنی بتوانید خواسته، نظر یا مرز خودتان را روشن بیان کنید و در عین حال برای نظر طرف مقابل هم احترام قائل باشید.
اگر این ۵ کلمه را زیاد مینویسید، اعتمادبهنفستان پایین است؟
نه لزوماً. اگر در پیامهایتان زیاد از «ببخشید»، «اگه اشکالی نداره»، «شاید»، «ممکنه اشتباه کنم» یا «هرچی تو بگی» استفاده میکنید، این بهتنهایی تشخیص اعتمادبهنفس پایین نیست. بهتر است به الگوی پشت این کلمات نگاه کنید. از خودتان بپرسید:
- آیا برای درخواستهای کاملاً عادی هم عذرخواهی میکنم؟
- آیا قبل از بیان نظر خودم، آن را کوچک میکنم؟
- آیا از مخالفت دیگران بیش از اندازه میترسم؟
- آیا معمولاً ترجیح میدهم دیگران تصمیم بگیرند؟
- آیا وقتی نظری دارم، باز هم طوری حرف میزنم که انگار حرفم ارزش چندانی ندارد؟
- آیا بعد از فرستادن پیام، بارها آن را میخوانم و نگرانم که مبادا بد برداشت شود؟
اگر چند مورد از این رفتارها را بهصورت مداوم انجام میدهید، شاید مسئله فقط چند کلمه نباشد؛ ممکن است لازم باشد روی قاطعیت در ارتباط و اعتماد به نظر خودتان بیشتر کار کنید.
یک قانون ساده برای پیامهای بااعتمادبهنفستر
قبل از ارسال پیام، سه سؤال از خودتان بپرسید:
- آیا واقعاً عذرخواهی لازم است؟ اگر اشتباهی نکردهاید، احتمالاً نه.
- آیا واقعاً مطمئن نیستم؟ اگر مطمئن نیستید، تردیدتان را بیان کنید؛ اگر هستید، لازم نیست خودتان را بیدلیل عقب بکشید.
- آیا واقعاً برایم فرقی ندارد؟ اگر فرقی ندارد، «هرچی تو بگی» کاملاً طبیعی است. اما اگر ترجیحی دارید، آن را بگویید.
هدف این نیست که همه پیامهایتان را به جملات خشک و بیش از حد قاطع تبدیل کنید. هدف این است که کلماتتان دقیقاً همان چیزی را نشان دهند که واقعاً فکر و احساس میکنید.
در نهایت، اعتمادبهنفس بیشتر از اینکه در انتخاب چند کلمه خاص دیده شود، در این دیده میشود که آدم برای داشتن نظر، خواسته یا مرز شخصی خودش احساس گناه نکند. پس اگر این ۵ عبارت را زیاد مینویسید، به جای اینکه فوراً به خودتان برچسب «اعتمادبهنفس پایین» بزنید، کمی به الگوی ارتباطیتان دقت کنید.
شاید مسئله فقط این نباشد که چه مینویسید؛ شاید مهمتر این باشد که چرا قبل از گفتن حرف خودتان، اینقدر آن را کوچک میکنید.
💬 نظر شما درباره این مطلب چیست؟
