صبح روز اول مدرسه، این ۸ حرف را به فرزندتان بگویید
صبح روز اول مدرسه، ممکن است همهچیز برای کودک جدید باشد؛ لباس فرم، کیف تازه، حیاطی که هنوز نمیشناسد و آدمهایی که برای اولین بار میبیند. شاید با هیجان آماده شود، اما درست لحظهای که قرار است از پدر و مادرش جدا شود، دلش بلرزد و هزار سؤال کوچک در ذهنش شکل بگیرد: «مامان کی برمیگرده؟»، «اگه دلم براش تنگ شد چی؟»، «اگه نتونم با کسی دوست بشم چی؟»
در چنین لحظهای، کودک بیشتر از توصیه درباره درس و مشق به یک احساس ساده نیاز دارد: «من امنم و مامان و بابا هنوز کنارم هستند.» چند جمله کوتاه و درست میتواند اضطراب جدایی را کمتر کند و به او کمک کند با خیال راحتتری قدم به مدرسه بگذارد.
اگر میخواهید بدانید صبح روز اول مدرسه، این ۸ حرف را به فرزندتان بگویید دقیقاً چه جملههایی هستند، از حرفهایی شروع میکنیم که برای یک کودک در همان روزهای اول واقعاً مهماند؛ از اطمینان درباره برگشتن والدین گرفته تا اینکه بداند اگر ترسید، دلتنگ شد یا چیزی را بلد نبود، لازم نیست همهچیز را بهتنهایی مدیریت کند.
۱. «من بعد از مدرسه میام دنبالت»
برای کودکی که تا امروز بیشتر روزش را کنار خانواده گذرانده، جدا شدن چندساعته از پدر یا مادر میتواند بزرگترین بخش روز اول باشد. حتی اگر کودک ظاهراً خوشحال و هیجانزده باشد، ممکن است در لحظه خداحافظی نگران شود که والدش چه زمانی برمیگردد.
به جای توضیحهای طولانی، یک جمله روشن و قابل فهم به او بگویید:
«من بعد از مدرسه میام دنبالت. وقتی کلاسهات تموم شد، دوباره همدیگه رو میبینیم.»
اگر کودک هنوز مفهوم زمان را دقیق درک نمیکند، بهتر است به جای گفتن ساعت، از اتفاقهایی استفاده کنید که برایش قابل تصورند؛ مثلاً:
«وقتی زنگ آخر خورد و بچهها از کلاس بیرون اومدن، من میام دنبالت.»
مهمتر از خود جمله، این است که اگر قولی میدهید تا حد امکان به آن عمل کنید. قابل پیشبینی بودن رفتار والد، احساس امنیت کودک را بیشتر میکند.
۲. «اگر دلت برای من تنگ شد، اشکالی نداره»
ممکن است کودک در مدرسه ناگهان دلش برای خانه، مادر، پدر یا حتی خواهر و برادرش تنگ شود. بعضی بچهها این احساس را با گریه نشان میدهند و بعضی دیگر ساکت میشوند یا گوشهگیر به نظر میرسند.
به جای اینکه بگویید «اصلاً گریه نکن» یا «باید شجاع باشی»، بهتر است به او اجازه دهید دلتنگی را تجربه کند:
«اگه دلت برای من تنگ شد، اشکالی نداره. میتونی یه نفس عمیق بکشی و یادت بیاد که بعد از مدرسه دوباره همدیگه رو میبینیم.»
حتی میتوانید یک نشانه کوچک بین خودتان داشته باشید؛ مثلاً یک قلب کوچک روی دست کودک بکشید و بگویید:
«هر وقت دلت برام تنگ شد، به این قلب نگاه کن و بدون که من هم دوستت دارم.»
این کار قرار نیست دلتنگی را کاملاً از بین ببرد؛ هدف این است که کودک بداند دلتنگ شدن یک احساس طبیعی است و میتواند از آن عبور کند.
۳. «اگر چیزی ناراحتت کرد، میتونی به معلمت بگی»
کودک در محیط جدید ممکن است با موقعیتهایی روبهرو شود که نداند چطور با آنها برخورد کند. شاید کسی وسیلهاش را بردارد، در بازی راهش ندهند، زمین بخورد یا از چیزی بترسد. بهتر است قبل از ورود به مدرسه، یک راه ساده برای کمک گرفتن به او یاد بدهید:
«اگه چیزی ناراحتت کرد یا نمیدونستی باید چی کار کنی، میتونی به معلمت بگی.»
حتی میتوانید با هم نقش بازی کنید. شما نقش معلم را بگیرید و از کودک بخواهید بگوید:
«خانم معلم، من کمک میخوام.»
این تمرین ساده باعث میشود کودک در موقعیت واقعی، جملهای آماده برای درخواست کمک داشته باشد.
سه جمله اول بیشتر از هر چیز درباره امنیت عاطفی کودک هستند. او باید بداند که جدا شدن از والدین به معنی تنها ماندن نیست و اگر مشکلی پیش آمد، بزرگسال قابل اعتمادی در مدرسه وجود دارد که میتواند به او مراجعه کند.
وقتی این احساس امنیت ایجاد شد، نوبت به یکی دیگر از نگرانیهای رایج روزهای اول میرسد: پیدا کردن دوست و وارد شدن به جمع.
۴. «لازم نیست از همون اول با همه دوست بشی»
بعضی کودکان خیلی سریع با همکلاسیهایشان ارتباط میگیرند و بعضی دیگر برای این کار به زمان بیشتری نیاز دارند. اگر والد از همان صبح بگوید «حتماً امروز دوست پیدا کن»، ممکن است یک انتظار تازه روی دوش کودک بگذارد. بهتر است فشار را از روی او بردارید:
«لازم نیست امروز با همه دوست بشی. میتونی کمکم با بچهها آشنا بشی.»
اگر کودک خجالتی است، یک راه ساده برای شروع ارتباط هم به او پیشنهاد دهید؛ مثلاً پرسیدن اسم یک همکلاسی یا گفتن:
«میای با هم بازی کنیم؟»
هدف این نیست که کودک در همان روز اول یک دوست صمیمی پیدا کند. همین که بتواند قدم کوچکی برای ارتباط با دیگران بردارد، شروع خوبی است.
۵. «اگر چیزی رو بلد نبودی، میتونی سؤال بپرسی»
ممکن است کودک تصور کند همه بچههای دیگر جواب سؤالها را میدانند و فقط خودش چیزی را بلد نیست. همین تصور میتواند باعث خجالت یا ترس از مشارکت در کلاس شود. به او یادآوری کنید که مدرسه محل یاد گرفتن است:
«اگه چیزی رو نفهمیدی، میتونی سؤال بپرسی. قرار نیست همهچیز رو از قبل بلد باشی.»
حتی میتوانید جملهای را که باید در کلاس بگوید با او تمرین کنید:
«خانم معلم، میشه دوباره توضیح بدید؟»
این جمله کوچک میتواند به کودک یاد بدهد که ندانستن پایان کار نیست؛ میتواند کمک بخواهد و دوباره تلاش کند.
۶. «اگر اشتباه کردی، اشکالی نداره»
اولین روزهای مدرسه پر از تجربههای تازه است و طبیعی است که کودک در بعضی از آنها اشتباه کند. ممکن است جواب یک سؤال را غلط بگوید، اسم یکی از بچهها را فراموش کند یا در انجام یک فعالیت آنطور که انتظار داشته موفق نشود. قبل از رفتن، این پیام را به او بدهید:
«ممکنه امروز یه جاهایی اشتباه کنی، اشکالی هم نداره. مهم اینه که دوباره امتحان کنی.»
این جمله کمک میکند کودک اشتباه را نشانه «بد بودن» یا «باهوش نبودن» نداند.
والدین نیز بهتر است بعد از مدرسه بیشتر درباره تجربه کودک سؤال کنند تا نتیجه. مثلاً به جای «همه جوابها رو درست گفتی؟» بپرسند:
«امروز چه چیز جدیدی یاد گرفتی؟»
یا:
«کدوم قسمت برات سخت بود؟»
در این مرحله، کودک کمکم میفهمد که لازم نیست روز اول همهچیز را بینقص انجام دهد. قرار نیست دوست پیدا کردن، یادگیری، رفتار کردن و حتی جدا شدن از والدین را یکباره کامل بلد باشد.
دو جمله آخر، این پیام را کامل میکنند: تو برای ما فقط به خاطر عملکردت ارزشمند نیستی و همیشه میتوانی درباره اتفاقهای مدرسه با ما حرف بزنی.
۷. «فقط کافیه امروز خودت باشی و چیزهای جدید رو تجربه کنی»
گاهی والدین از روی محبت، ناخواسته فشار زیادی ایجاد میکنند:
- «خوب درس بخون.»
- «شیطنت نکنی.»
- «ببین بقیه چطور رفتار میکنن.»
- «حتماً معلمت رو راضی کن.»
اما کودک در روز اول بیش از هر چیز نیاز دارد با محیط جدید آشنا شود. بنابراین میتوانید پیام سادهتری به او بدهید:
«امروز فقط سعی کن چیزهای جدید رو تجربه کنی و از چیزهایی که یاد میگیری لذت ببری.»
این جمله فضای بیشتری برای تجربه کردن به کودک میدهد. اگر روز اول کمی خجالتی بود، اشکالی ندارد. اگر فوراً با کسی دوست نشد، مشکلی نیست. اگر در یک فعالیت اشتباه کرد، باز هم بخشی از یادگیری است.
۸. «هر اتفاقی افتاد، وقتی برگشتی میتونی برام تعریف کنی»
این شاید یکی از مهمترین جملههایی باشد که کودک باید در روز اول بشنود. به او بگویید:
«هر اتفاقی امروز افتاد، وقتی برگشتی میتونی برام تعریفش کنی. من گوش میدم.»
با این جمله، درِ گفتوگو را برای کودک باز میگذارید. او میفهمد که اگر روز خوبی داشت، میتواند شادیاش را با شما تقسیم کند و اگر اتفاقی ناراحتش کرد، لازم نیست آن را به تنهایی نگه دارد.
وقتی از مدرسه برگشت نیز اجازه دهید ابتدا کمی استراحت کند. بعد به جای سؤالهای پشت سر هم، با آرامش از او بپرسید:
- «امروز کدوم قسمت رو بیشتر دوست داشتی؟»
- «چیزی بود که برات سخت یا عجیب باشه؟»
- «دوست داری درباره کدوم قسمت امروز برام تعریف کنی؟»
گاهی همین سؤال آخر باعث میشود کودک خودش انتخاب کند از کجا شروع کند.
صبح روز اول مدرسه چه چیزهایی نگوییم؟
در کنار جملههای درست، بعضی عبارتها هم بهتر است در لحظه خداحافظی کمتر گفته شوند؛ حتی اگر نیت والد از گفتن آنها خوب باشد. مثلاً:
- «گریه نکنیها!»
- «باید شجاع باشی.»
- «ببین بقیه بچهها چقدر خوبن.»
- «حتماً امروز دوست پیدا کن.»
- «مواظب باش معلم ازت ناراضی نشه.»
- «اشتباه نکنی.»
- «من خیلی نگرانم، ولی تو نترس.»
این جملهها ممکن است به جای آرام کردن کودک، به او نشان دهند که مدرسه چیزی ترسناک یا یک آزمون بزرگ است که باید در آن موفق شود. بهتر است پیام والد کوتاه، آرام و مطمئن باشد.
خداحافظی صبحگاهی را کوتاه و مطمئن انجام دهید
لحظه جدا شدن ممکن است برای خود والد هم احساسی باشد؛ بهخصوص اگر کودک برای اولین بار وارد مدرسه میشود. با این حال، طولانی کردن خداحافظی معمولاً کمکی به کودک نمیکند. یک بغل، یک جمله محبتآمیز و یک خداحافظی روشن کافی است:
«خیلی دوستت دارم. روز خوبی داشته باشی. بعد از مدرسه میبینمت.»
بعد اجازه دهید کودک وارد مدرسه شود. اگر کودک گریه کرد، لازم نیست فوراً تصور کنید که مدرسه برای او تجربه بدی خواهد بود. گریه میتواند واکنشی طبیعی به جدایی و یک موقعیت تازه باشد. مهم این است که مربی یا معلم بداند کودک نیاز به حمایت دارد و والد نیز خداحافظی را با آرامش و اطمینان انجام دهد.
بعد از مدرسه، به جای بازجویی با او گفتوگو کنید
کودک ممکن است وقتی از مدرسه برمیگردد خسته باشد و حوصله تعریف کردن نداشته باشد. این موضوع طبیعی است. بهتر است با سؤالهای زیاد او را تحت فشار نگذارید. اجازه دهید کمی آرام شود و بعد سر صحبت را باز کنید. به جای:
- «معلم چی گفت؟»
- «دوست پیدا کردی؟»
- «گریه کردی؟»
- «همهچیز رو درست انجام دادی؟»
میتوانید بپرسید:
«امروز چه چیزی بیشتر از همه یادت مونده؟»
این سؤال به کودک اجازه میدهد خودش مهمترین بخش روزش را انتخاب کند.
اگر هم تجربه ناخوشایندی داشت، ابتدا گوش دهید. لازم نیست بلافاصله بگویید «چیزی نیست» یا «فردا بهتر میشه». گاهی کودک فقط نیاز دارد احساس کند کسی حرفش را جدی گرفته است.
یک صبح آرام، بهتر از دهها توصیه است
روز اول مدرسه قرار نیست روز اثبات موفقیت کودک باشد. او وارد محیطی تازه میشود، آدمهای جدید میبیند، قوانین جدید را تجربه میکند و احتمالاً احساسات مختلفی خواهد داشت.
پس اگر بخواهیم تمام این مقاله را در چند کلمه خلاصه کنیم، مهمترین پیام برای کودک این است:
«تو تنها نیستی. اگر دلت تنگ شد، اگر چیزی را بلد نبودی یا اگر روز سختی داشتی، میتوانی از یک بزرگسال کمک بگیری و بعد از مدرسه دوباره پیش من برگردی.»
در نهایت، صبح روز اول مدرسه، این ۸ حرف را به فرزندتان بگویید نه برای اینکه تمام اضطراب او را از بین ببرید، بلکه برای اینکه بداند حتی در یک محیط تازه هم پشتوانه امنی دارد. همین احساس امنیت میتواند شروع مدرسه را برای کودک شیرینتر و تجربههای روزهای بعد را آسانتر کند.
نظر شما درباره این مطلب چیست؟
