جلسه اول رادیوتراپی (پرتودرمانی) برای بیمار + الزامات
مقدمه ای بر موضوع
رادیوتراپی یا پرتودرمانی یک روش درمانی است که از پرتوهای پرانرژی، مانند اشعه ایکس، برای نابود کردن یا کوچک کردن تومورها و سلول های سرطانی استفاده می شود. این درمان ممکن است به صورت خارجی (پرتوهای تابیده شده از دستگاه های خاص در خارج از بدن) یا پرتودرمانی داخلی “براکی تراپی” (دریافت پرتو داخل بدن، مانند درمان در سرطان پروستات) انجام شود.
پرتودرمانی توسط بهترین متخصص رادیوتراپی در تهران می تواند به تنهایی یا همراه با درمان های دیگر مانند جراحی یا شیمی درمانی برای درمان سرطان ها به کار رود. از این روش در موارد زیر استفاده می شود:
- درمان سرطان وقتی به دلایلی نمی توان تومور را با جراحی از بدن بیمار خارج کرد.
- انجام رادیوتراپی قبل از جراحی به منظور کوچک کردن تومور؛ وقتی تومور کوچک تر شد، جراحی آن راحت تر و بهتر انجام خواهد شد.
- انجام رادیوتراپی بعد از جراحی به منظور از بین بردن سلول های سرطانی باقیمانده از جراحی تا احتمال عود سرطان کاهش یابد.
- به منظور کم کردن درد بیمار که بر اثر سرطان ایجاد شده است.
- در موارد عود بیماری نیز می توان از رادیوتراپی برای مهار سرطان و کنترل پیشرفت آن استفاده کرد.
” رادیوتراپی با ایجاد اختلال در عملکرد DNA سلول های سرطانی موجب کاهش سرعت رشد آن ها می شود. در اثر اختلالات DNA، تقسیم های متوالی سلولی متوقف می شوند و در نهایت سلول ها می میرند. رادیوتراپی یک پروسه زمانبر است زیرا چند هفته و یا چند ماه طول می کشد تا سلول های سرطانی از بین روند. “
الزامات قبل از شروع رادیوتراپی برای بیمار
قبل از شروع رادیوتراپی توسط بهترین متخصص رادیوتراپی در تهران، بیماران باید مراحل مختلفی را طی کنند تا از موفقیت در درمان و جلوگیری از عوارض جانبی غیرضروری اطمینان حاصل شود. الزامات مهم عبارتند از:
ارزیابی دقیق وضعیت بیمار
پزشک باید بررسی کاملی از وضعیت بیمار، نوع سرطان، محل و مرحله آن انجام دهد. این ارزیابی می تواند شامل آزمایش های خون، تصویربرداری هایی مانند سی تی اسکن، MRI یا PET-CT باشد تا مشخص شود که کدام ناحیه از بدن باید تحت درمان قرار گیرد. این مرحله بسیار مهم است زیرا رادیوتراپی باید دقیقا برروی تومور و ناحیه مورد نظر متمرکز شود و به بافت های سالم اطراف آسیب نرساند.
برنامه ریزی دقیق درمان
پس از ارزیابی، پزشک متخصص انکولوژی در تهران باید یک برنامه درمانی دقیق برای بیمار تنظیم کند. در این برنامه، نوع پرتوها، دوز مورد نیاز و تعداد جلسات مشخص می شود. برنامه ریزی دقیق می تواند از بروز عوارض جانبی و آسیب به بافت های سالم جلوگیری کند.
مارک گذاری بدن بیمار
برای اطمینان از دقت در درمان و انجام پرتودرمانی در همان نقطه هر بار، پزشکان ممکن است مارک هایی روی پوست بیمار قرار دهند. این مارک ها می توانند به شکل نقطه های کوچک روی پوست باشند تا به دستگاه رادیوتراپی کمک کنند تا ناحیه دقیق درمان مشخص شود.
آموزش بیمار
پیش از شروع رادیوتراپی، بیمار باید اطلاعات کاملی در مورد نحوه انجام درمان، مدت زمان آن، اثرات جانبی احتمالی و اقدامات پیشگیرانه دریافت کند. آموزش بیمار کمک می کند تا او بهتر با روند درمان آشنا شود و اضطراب های ناشی از درمان را کاهش دهد.
حمایت روانی
رادیوتراپی ممکن است برای برخی از بیماران تجربه ای استرس زا باشد. مشاوره روانی قبل از درمان و در حین آن می تواند به کاهش نگرانی ها و اضطراب های بیماران عزیز کمک شایانی کند. بیمار باید از حمایت های عاطفی خانواده، دوستان، پزشک و پرستاران استفاده کند.
مراحل جلسه اول رادیوتراپی
جلسه اول رادیوتراپی ممکن است برای بسیاری از بیماران نگران کننده باشد، اما با آگاهی از روند آن، بیماران می توانند احساس راحتی بیشتری داشته باشند. مراحل جلسه اول رادیوتراپی عبارتند از:
۱. ورود به مرکز رادیوتراپی
بیمار در ابتدا به مرکز رادیوتراپی که ممکن است بیمارستان یا کلینیک خاص باشد، مراجعه می کند. این مراکز مجهز به دستگاه های رادیوتراپی مخصوصی هستند که به دقت پرتوهای درمانی را به منطقه خاصی از بدن بیمار هدایت می کنند.
۲. آماده سازی و مارک گذاری بدن
در جلسه اول، بیمار برروی تخت درمان دراز می کشد. کارشناسان رادیوتراپی و پزشک متخصص رادیوتراپی، باتوجه به پرونده پزشکی و آزمایشات تصویربرداری بیمار، ناحیه ای که باید تحت درمان قرار گیرد را تعیین کرده و بر اساس آن، مارک هایی روی پوست بیمار قرار می دهند. این مارک ها از جنس جوهر مخصوص بوده و هیچ آسیبی به پوست وارد نمی کنند.
۳. موقعیت دهی دقیق بیمار
بیمار باید در موقعیت خاصی قرار بگیرد تا پرتوها به دقت به منطقه مورد نظر تابیده شوند. در این مرحله، باید از بیمار بخواهند که در طول درمان حرکت نکند، زیرا حرکت ممکن است باعث تغییر موقعیت بدن شود و دقت درمان کاهش یابد.
۴. شروع رادیوتراپی
پس از آماده سازی و موقعیت دهی، دستگاه رادیوتراپی شروع به تاباندن پرتوهای درمانی به ناحیه هدف می کند. این مرحله معمولا ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد و در آن، بیمار درحال استراحت است و هیچ دردی احساس نمی کند. پرتوهای تابیده شده به تومور می رسند و سلول های سرطانی را هدف قرار می دهند.
۵. نظارت و پیگیری
در طول درمان، پزشک متخصص انکولوژی و کارشناسان رادیوتراپی وضعیت بیمار را به دقت نظارت می کنند. پس از اتمام هر جلسه، پزشک از بیمار می خواهد تا برای بررسی های بعدی مراجعه کند.
” تعداد جلسات درمانی، به نوع سرطان و برنامه درمانی که بهترین متخصص انکولوژی در تهران برای بیمار برنامه ریزی می کند نیز بستگی دارد. “
عوارض جانبی احتمالی رادیوتراپی برای بیماران
رادیوتراپی می تواند برخی عوارض جانبی داشته باشد که این عوارض به محل درمان، دوز پرتوها و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. برخی عوارض شایع مانند:
- واکنش های پوستی
- بی اشتهایی
- تورم ناحیه و درد
- تهوع و استفراغ
- گلودرد
- خستگی
- تغییر در شکل و رنگ پوست
- ریزش مو در زیر بغل (رادیوتراپی پستان)
- درد در غدد لنفاوی
- حساسیت روی دنده ها
خستگی
بسیاری از بیماران در طی درمان دچار خستگی شدید می شوند که ممکن است چند هفته پس از اتمام درمان نیز ادامه یابد.
سوزش پوست
ناحیه درمان شده ممکن است دچار سوزش، قرمزی یا خشکی شود که مشابه سوختگی است. این مشکل معمولا پس از پایان درمان کاهش می یابد.
تهوع و استفراغ
برخی از بیماران ممکن است به دلیل تابش پرتوها به نواحی خاص مانند شکم، دچار حالت تهوع یا استفراغ شوند.
ریزش مو
اگر پرتوها به ناحیه سر تابانده شود، بیمار ممکن است دچار ریزش مو در آن قسمت شود.
سوالات متداول بیماران و همراهانشان در مورد جلسات رادیوتراپی
پرسش: تعداد جلسات رادیوتراپی چقدر است؟
پاسخ: رادیوتراپی بسته به اینکه چه کاربردی دارد این امکان را دارد که تعداد جلسات متفاوتی داشته باشد. که این مورد به نوع تومور و میزان پیشرفت تومور و محل تومور نیز بسیار بستگی دارد. به همین دلیل تعداد جلسات رادیوتراپی می تواند از ۱ جلسه تا ۳۰ الی ۴۰ جلسه متغیر باشد.
پرسش: هزینه درمان با رادیوتراپی چقدر است؟
پاسخ: هزینه درمان سرطان بسته به نوع درمان و تعداد جلسات درمان متفاوت است و بر اساس مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می باشد. هزینه قطعی درمان پس از تکمیل طراحی دوره درمان مشخص خواهد شد.
پرسش: چه مدت زمان طول می کشد تا جلسه اول رادیوتراپی انجام شود؟
پاسخ: جلسه اول رادیوتراپی معمولا بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد. در این جلسه، کارشناس رادیوتراپی به همراه پزشک متخصص رادیوتراپی موقعیت بیمار را به دقت بررسی و تنظیم می کند و ناحیه درمان را مشخص می کند. در این مدت، بیمار باید درحال استراحت باشد و نباید حرکت کند.
پرسش: چطور باید برای جلسه رادیوتراپی آماده شوم؟
پاسخ: برای آماده شدن برای جلسه رادیوتراپی، اولین قدم این است که پزشک دقیقا محل تومور را شبیه سازی کرده و مسیر پرتوها را به دقت برنامه ریزی کند. بیمار باید در طول درمان کاملا بی حرکت بماند، بنابراین پوشیدن لباس راحت و مناسب که امکان تغییر وضعیت در آن راحت باشد، توصیه می شود. همچنین، اگر ناحیه خاصی از بدن تحت درمان قرار می گیرد، ممکن است به شما توصیه شود که پوست آن ناحیه تمیز و خشک باشد.
پرسش: چه نکاتی برای بیماران در حین رادیوتراپی مهم است؟
پاسخ:
بی حرکت بودن: مهم ترین نکته در هنگام دریافت رادیوتراپی این است که بیمار باید در طول درمان بی حرکت باشد تا پرتوها دقیقا به ناحیه هدف تابیده شوند.
دقت در مصرف داروها: بیمار باید داروهای تجویزی پزشک مانند داروهای ضد تهوع یا مسکن را طبق دستور مصرف کند تا اثرات جانبی کاهش یابد.
مراقبت از پوست ناحیه درمان شده: استفاده از کرم های مخصوص (بیمار نباید از هر پمادی برای ناحیه درمان استفاده کند) و پرهیز از آفتاب گرفتن در ناحیه درمان شده از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
پرسش: آیا رادیوتراپی درد دارد؟
پاسخ: خیر! رادیوتراپی خود به خود دردی ندارد. در طول درمان، بیمار هیچ دردی احساس نمی کند. پرتوهای رادیوتراپی از طریق دستگاه های خاص به منطقه موردنظر تابانده می شوند و بیمار فقط باید در موقعیت خاصی قرار گیرد و بی حرکت باشد. گاهی اوقات ممکن است بیمار احساس سوزش یا خارش در ناحیه درمان شده داشته باشد، که این معمولا طبیعی و موقتی است.
پرسش: آیا پس از هر جلسه رادیوتراپی استراحت نیاز است؟
پاسخ: بیشتر بیماران بعد از هر جلسه رادیوتراپی می توانند به فعالیت های روزمره خود ادامه دهند. البته، به دلیل عوارض جانبی مانند خستگی، ممکن است نیاز به استراحت بیشتر داشته باشید. بسیاری از بیماران به تدریج احساس خستگی می کنند که ممکن است پس از چندین جلسه درمان شدت یابد. پزشکان توصیه می کنند که بیمار در طول درمان، استراحت کافی داشته باشد و به مراقبت از خود توجه کند.
پرسش: آیا بعد از رادیوتراپی نیاز به مراقبت ویژه دارم؟
پاسخ: بعد از هر جلسه رادیوتراپی، بیشتر بیماران نیازی به مراقبت های خاص ندارند، اما برخی عوارض جانبی ممکن است مانند سوزش، قرمزی یا خشکی در ناحیه درمان شده ایجاد شود.
مراقبت های لازم شامل استفاده از کرم های مخصوص که توسط بهترین متخصص رادیوتراپی تجویز شده است، اجتناب از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید و استفاده از محصولات ضد آفتاب است. همچنین، درصورت بروز علائم غیرمعمول یا عوارض جدی، باید فورا با تیم درمانی خود مشورت کنید.
پرسش: آیا رادیوتراپی باعث ریزش مو می شود؟
پاسخ: ریزش مو یکی از عوارض جانبی شایع رادیوتراپی است، اما این موضوع بستگی به ناحیه ای دارد که تحت درمان قرار می گیرد. اگر رادیوتراپی ناحیه سر یا گردن باشد و اشعه به آن قسمت تابانده شود، احتمال ریزش مو وجود دارد. در صورتی که رادیوتراپی به سایر نواحی بدن اعمال شود، ریزش مو نخواهیم داشت.
سخن پایانی پزشک
جلسه اول رادیوتراپی ممکن است برای بسیاری از بیماران استرس زا باشد، اما با آماده سازی درست، آموزش دقیق و حمایت های روانی، بیماران می توانند با موفقیت از این مرحله عبور کنند. آگاهی از روند درمان و اثرات جانبی آن به بیماران کمک می کند تا بهتر با این درمان روبرو شوند و از عوارض جانبی جلوگیری کنند.
منبع: دکتر مریم میرزایی مقدم https://drmaryammirzaei.com/
نظر شما درباره این مطلب چیست؟
